Circulaire beleidsinstrumenten en te verwachten effecten

Hoe kan beleid de transitie naar een circulaire economie écht versnellen? Dat onderzochten Het Groene Brein, CE Delft en Witteveen+Bos in het kader van de Integrale Circulaire Economie Rapportage (ICER) 2025 van PBL. Zij maakten een inventarisatie van het huidige beleid, brachten aanvullende beleidsopties in kaart en analyseerden de mogelijke effecten daarvan.

De studie toont dat het huidige beleid zich vooral richt op de afvalfase, terwijl er juist in de ontwerp-, productie- en gebruiksfase nog veel winst te behalen is. Stimulerend beleid is belangrijk, maar onvoldoende om de transitie te versnellen. Daarvoor zijn ook normerende en beprijzende maatregelen nodig die eerder in de keten ingrijpen.

In totaal zijn 53 beleidsinstrumenten geïdentificeerd, waarvan er 28 zijn beoordeeld op milieu-, economische en verdelingseffecten. De resultaten laten zien dat aanvullende maatregelen aanzienlijke milieuwinst kunnen opleveren, bijvoorbeeld via strengere normen, circulaire inkoop, levensduurverlenging en gerichte financiële prikkels.

De conclusie is helder: er is nog veel effectief aanvullend beleid mogelijk om de circulaire transitie te versnellen, juist door verder te kijken dan afval en sterker in te grijpen aan het begin van de keten.