NWO Onderzoeksprogramma ‘Duurzame Businessmodellen’

NWO Onderzoeksprogramma Duurzame Businessmodellen

Het programma Duurzame Businessmodellen (DBM) is gericht op het verdiepen van wetenschappelijke kennis en het maken en ontsluiten van nieuwe methoden voor de ontwikkeling en toepassing van duurzame businessmodellen. Zodoende worden koplopers geholpen om interessante concepten en proposities uit te werken en te realiseren, en de adoptie en succeskans van duurzame businessmodellen te vergroten. Het creëren van nieuwe speelvelden maakt het onderzoek naar duurzame businessmodellen zowel interessant voor fundamenteel onderzoek als relevant voor directe toepassingen bij bedrijven.

DBM is trans- en interdisciplinair van aard en gericht op samenwerking tussen universiteiten en niet- universitaire partners, zoals bedrijven, overheden en maatschappelijke organisaties en publieke kennisinstellingen.

In de consortia zijn de vragen uit de praktijk van de bedrijven en organisaties leidend. Vanaf het formuleren van de projectvoorstellen tot het toepassen van de kennis in de praktijk werken onderzoekers, bedrijven, overheden en organisaties nauw samen. Door deze co-creatie is het mogelijk om het onderzoek en de praktijk voortdurend op elkaar af te stemmen en bij te stellen. Hierdoor wordt de overgang van traditioneel ondernemen naar duurzame businessmodellen in Nederland versneld.

Vijf thema’s

Het budget van twee miljoen euro is verdeeld over vijf consortia die een bijdrage gaan leveren aan de versnelling van duurzaam ondernemen in Nederland. In oktober 2014 zijn de onderstaande projecten gehonoreerd en van start gegaan.

1. Transitie naar duurzame bedrijfsmodellen: leiderschap en het meten van gedeelde waardecreatie
Prof. dr. R.J.M. (Rob) van Tulder (Erasmus Universiteit Rotterdam)
Consortium: Erasmus Universiteit Rotterdam, Hanzehogeschool Groningen, Technische Universiteit Delft, Universiteit van Amsterdam, Universiteit Utrecht, TNO Hoofddorp (Arbeid), Stichting Phusis en Ministerie van Economische Zaken.
De transitie van een traditioneel businessmodel naar een duurzaam bedrijfsmodel vergt fundamentele veranderingen in bedrijfsprocessen en nieuwe vormen van leiderschap. Randvoorwaarde voor deze overgang naar meer duurzame bedrijfsmodellen vormt het meten van vooruitgang en impact. Dit interdisciplinair consortium brengt kennis uit verschillende disciplines bij elkaar om oplossingen te bieden voor drie sectoren: zorg, voedselzekerheid en energie/biodiversiteit.

2. Duurzame innovaties en hun maatschappelijke impact
Dr. B. (Bas) Hillebrand (Radboud Universiteit Nijmegen) 
Consortium: Radboud Universiteit Nijmegen, Nyenrode Universiteit, TIAS (School for Business and Society) en Tendris.
Duurzame innovaties zijn nieuwe producten, diensten of bedrijfsmodellen die een kleine impact hebben op het milieu. Voorwaarde voor het slagen van duurzame innovaties zijn ingrijpende systeemveranderingen waarbij alle betrokken partijen hun houding en gedrag moeten veranderen. Daarom onderzoekt dit consortium de maatschappelijke impact van duurzame innovaties, in het bijzonder de impact op klanten, andere bedrijven, niet-gouvernementele organisaties en media. Beoogde resultaten zijn betrouwbare meetinstrumenten voor maatschappelijke impact en praktische aanwijzingen voor managers.

3. Innovatiesystemen- en organisatie
Prof. M.P. (Marko) Hekkert (Universiteit Utrecht)
Consortium: Universiteit Utrecht, Universiteit van Amsterdam, Hogeschool Zeeland, University College Roosevelt en Provincie Zeeland, Ministerie van Economische Zaken en IUCN NL, Nederlandse afdeling van de International Union for the Conservation of Nature.
Kenmerkend aan duurzame verdienmodellen is dat de bedrijven sterk worden beïnvloed door niet-commerciële organisaties en intensiever samenwerken met meer verschillende partijen. Het consortium onderzoekt welke factoren van invloed zijn op bedrijven om deze stap te maken. Hoe werken bedrijven samen met al die verschillende stakeholders om duurzame verdienmodellen tot een succes te maken? Het onderzoek richt zich op duurzame verdienmodellen waarbij het behoud van biodiversiteit en ecosystemen belangrijk is.

4. Het opschalen van autodelen in Nederland
Prof. Dr. K. (Koen) Frenken (Universiteit Utrecht)
Consortium: Universiteit Utrecht, Universiteit van Amsterdam, Universiteit Wageningen, Dialogic Innovatie & Interactie en Stichting Natuur & Milieu.
Autodelen – het huren van een auto via een bedrijf of particulier – is sterk in opkomst. Toch is het aantal mensen dat gebruikmaakt van autodelen nog relatief klein. Het consortium onderzoekt onder welke voorwaarden autodelen opgeschaald kan worden. De onderzoekers kijken naar regionale verschillen, gemeentelijk beleid en de effectiviteit van publiekscampagnes. Alle inzichten worden vertaald in aanbevelingen voor bedrijven, consumenten en overheden die betrokken (willen) zijn bij autodelen.

5. Duurzame bedrijfsmodellen in de praktijk: circulair ingerichte ‘supply chains’
Prof. dr. ir. G.C.J.M. (Bart) Vos (Universiteit van Tilburg)
Consortium: Universiteit van Tilburg, Open Universiteit en NEVI, Kennisnetwerk voor inkoop en supply management.
Inkoopafdelingen spelen een belangrijke rol bij de transitie van bedrijven van traditionele ‘take make waste’ ketens naar circulaire ketens. Het onderzoek is gericht op de impact van circulair inkopen op de voor inkopers benodigde kennis, vaardigheden en attitudes. Het consortium onderzoekt in hoeverre ‘intrapreneurship’ voor inkopers vereist is om op proactieve wijze bij te dragen aan de implementatie van circulair ketenmanagement. Het onderzoek zal leiden tot concrete richtlijnen voor een op circulaire principes ingerichte waardeketens.

De projecten kennen een looptijd van vier jaar.

Inititatiefnemers & Partners

Het programma Duurzame Businessmodellen is een gezamenlijk initiatief van ondernemingsvereniging De Groene Zaak, wetenschapsnetwerk Het Groene Brein en de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). De partijen willen met dit programma de ontwikkelingen van duurzaam ondernemen in Nederland versnellen. Daarom werken in de consortia bedrijven, overheden, maatschappelijke organisaties en kennisinstellingen samen. Tendris, NEVI, Alliander N.V., Stichting Natuur & Milieu, Stichting Phusis, TNO, Octrooicentrum Nederland, Provincie Zeeland en het Ministerie van Economische Zaken waren betrokken bij het formuleren van de onderzoeksvragen die in het programma centraal staan.

Meer Informatie? 

Bekijk voor meer achtergrondinformatie het Informatieboekje Duurzame Businessmodellen. Of neem contact op met één van de onderstaande personen. 

Programmasecretaris

Inge Drijfhout
Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek
i.drijfhout@nwo.nl / 070 344 09 36

Netwerkmanager
Antoine Heideveld
Het Groene Brein
antoine.heideveld@hetgroenebrein.nl / 06 46 44 45 00

Share on FacebookShare on LinkedInTweet about this on Twitter